Niet meer energie, maar betere keuzes

De energietransitie dwingt ondernemers om slimmer met elektriciteit om te gaan. Niet alleen vanwege de kosten, maar ook door netcongestie, strengere duurzaamheidsdoelen en een groeiend aantal installaties zoals zonnepanelen, laadinfra en batterijen. Volgens Eaton ligt de sleutel niet in méér capaciteit, maar in slim meten, realtime monitoring en een energiemanagementsysteem (EMS) dat alle energiestromen met elkaar verbindt. ‘Pas als je energie echt kunt sturen, ga je waarde creëren,’ zegt Richard ter Horst van Eaton.

Van power management naar energietransitie
Eaton profileert zich al decennialang als power management company, actief in energieverdeling, beveiliging en kritische infrastructuren. De afgelopen zes jaar heeft het bedrijf die positie verder uitgebouwd richting de energietransitie. ‘We zijn ons portfolio bewust gaan verbreden,’ legt ter Horst uit. ‘Van traditionele energieverdeling naar laadstations -AC én DC- energieopslag en energiemanagement. Dat complete plaatje laten we ook zien op Vakbeurs Energie.’ Volgens Eaton is die samenhang essentieel. Losse oplossingen -een batterij hier, laadpalen daar- zijn niet voldoende. ‘Zonder intelligentie ertussen blijft het bij reageren op problemen. Met een EMS ga je vooruitkijken,  optimaliseren en aansturen.’

Slim meten als fundament
De basis van effectief energiebeheer is verrassend simpel, het is een kwestie van meten. Maar wel op de juiste plekken. ‘De hoofdmeter is cruciaal,’ zegt ter Horst. ‘Daarnaast moet je weten wat je technische stroomlimiet is en wat contractueel is afgesproken met de netbeheerder. Die twee liggen lang niet altijd gelijk.’ Pas wanneer die randvoorwaarden helder zijn, ontstaat ruimte voor sturing. ‘In theorie zijn zonnepanelen, batterijen en laadpalen optioneel. Maar in de praktijk geldt hoe meer grootverbruikers en -opwekkers je kunt koppelen aan een EMS, hoe groter de optimalisatiemogelijkheden.’

Realtime monitoring en automatische sturing
Een modern EMS werkt continu. Elke seconde worden nieuwe meetwaarden verwerkt, terwijl het systeem installaties automatisch aanstuurt. ‘Dat is écht energiemanagement,’ zegt ter Horst. Hij schetst een voorbeeld dat hij ook regelmatig in lezingen gebruikt: ‘Stel je hebt een gebouw met zestig laadstations, een grote batterij en een flink pv-veld. Over twee uur worden de energieprijzen negatief. Als ik om een oplossing vraag, zeggen veel mensen: laad de batterij op. Maar eigenlijk wil je geen pv meer opwekken of in ieder geval stoppen met het terugleveren van energie. Want als energieprijzen negatief zijn, moet je ervoor betalen. Dan is het vaak beter om pv-productie te beperken of juist laadstations maximaal te benutten. Dat is stap een.’ Dat proces heet curtailment: het gecontroleerd afregelen van opwek en verbruik. ‘Het EMS kan tegen omvormers zeggen: jij maximaal 6 kW, jij 10 kW. Dat wordt continu bijgesteld op basis van de gebouwbelasting. Zo voorkom je pieken én benut je prijsverschillen optimaal.

Stap twee zou dan uit twee onderdelen bestaan. Je wilt zoveel mogelijk energie beschikbaar stellen aan je laadstations. Want je energie inkoop is bijvoorbeeld -10 cent per kWh en je energieverkoop via laadstations bijvoorbeeld 50 cent per kWh. Totaal win je dan 60 cent per kWh. Dat is voordeliger dan opslaan in batterijen en die energie gebruiken om je verbruik van 30 cent per kWh compenseren. Alternatief zou kunnen zijn om de energie toch in batterijen op te slaan in als je een dynamisch energiecontract hebt. Dan zou je voor -10 cent per kWh inkopen en terug leveren wanneer er pieken optreden van bijvoorbeeld +45 cent per kWh. Hoe dan ook is het doel van het EMS om dit optimum te bepalen en voor jou uit te voeren.’

Optimaliseren draait niet alleen om geld
Hoewel kostenbesparing vaak de eerste drijfveer is, ziet Eaton dat EMS steeds vaker wordt ingezet voor CO₂-reductie en rapportage. ‘Geld is een sterke motivator, maar niet de enige. We zien dat grote opdrachtgevers hun leveranciers steeds vaker verplichten om inzicht te geven in energieverbruik en CO₂-uitstoot. Dan kan een EMS ineens het verschil maken.’

‘Stel dat in hal 6, op plek 8, een machine staat die uitsluitend produceert voor één specifieke klant. Met een EMS kun je precies het energieverbruik en de CO₂-bijdrage van die machine rapporteren. En als je die machine dan ook nog op zonne-energie laat draaien, heb je een aantoonbaar lagere footprint. Dat kan commercieel voordeel opleveren ten opzichte van concurrenten.’

Meer mogelijk dan veel bedrijven denken
Volgens Eaton onderschat een groot deel van de markt nog steeds wat een EMS kan betekenen. ‘Zodra je apparaten met elkaar verbindt, kun je veel meer dan alleen bewaken. Je kunt energiestromen verleggen, prioriteiten instellen en scenario’s bouwen op basis van tarieven, duurzaamheid of bedrijfscontinuïteit.’ Dat vraagt wel om vertrouwen in automatisering. ‘Het systeem moet zelfstandig keuzes kunnen maken. Facility managers willen inzicht, maar geen handmatig micromanagement. Juist daarom is realtime monitoring zo belangrijk: je ziet wat er gebeurt, maar het systeem regelt het werk.’

De schakel tussen gebouw, installaties en opwek
In moderne gebouwen komen steeds meer systemen samen: gebouwbeheer, installaties, duurzame opwek, opslag en laadinfra. Zonder overkoepelend EMS blijven dat losse eilanden. Eaton positioneert het EMS nadrukkelijk als verbindende schakel. ‘Het zorgt ervoor dat energie altijd daar terechtkomt waar die op dat moment de meeste waarde heeft.’

Op vakbeurs Energie is Eaton te vinden bij stand 6.A026