Controle op de uitvoering bepaalt de kwaliteit van het energielabel

Een goed geïsoleerd gebouw staat of valt niet alleen met de kwaliteit van het isolatiemateriaal. Ook de manier waarop isolatie wordt beoordeeld, vastgelegd en gecontroleerd is van grote invloed op de uiteindelijke energieprestatie. Volgens Jurgen Kil van VINK Certificering begint betrouwbare verduurzaming daarom bij een zorgvuldig kwaliteitsproces. 'Een energielabel is alleen betrouwbaar als de adviseur zijn werk volgens de geldende richtlijnen uitvoert.'

VINK Certificering is sinds juni vorig jaar geaccrediteerd om certificeringswerkzaamheden uit te voeren binnen BRL 9500, de beoordelingsrichtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. Het bedrijf presenteerde zich vorig jaar op Vakbeurs Energie en is ook dit jaar weer aanwezig. Dat is volgens Kil niet alleen bedoeld om de naamsbekendheid te vergroten, maar ook om een ander geluid te laten horen.

'Certificeren heeft een wat stoffig imago. Wij willen laten zien dat het ook anders kan. Natuurlijk voeren wij precies dezelfde controles uit als iedere andere certificerende instelling. We moeten voldoen aan dezelfde wettelijke eisen en dezelfde beoordelingsrichtlijn. Maar de manier waarop je met klanten omgaat, kan wel degelijk verschillen. Wij zien certificering ook als dienstverlening en proberen dat zo toegankelijk en menselijk mogelijk te maken.'

Sneller duidelijkheid
Dat betekent vooral dat klanten niet onnodig lang hoeven te wachten op de uitkomsten van controles. Volgens Kil is dat binnen de branche een bekend knelpunt. 'Na een controle blijven resultaten soms maanden liggen voordat een bedrijf de zo gewenste rapportage ontvangt. Dat vinden wij onwenselijk. Daarom hebben wij afgesproken dat klanten binnen korte tijd weten wat de uitkomst van een audit is. Daarmee onderscheiden we ons. Uiteindelijk wil een organisatie snel weten of alles op orde is of dat er nog verbeterpunten zijn.'

Die ambitie komt voort uit zijn eigen ervaring. Voordat hij met zijn compagnon Anne Haanskorf VINK Certificering oprichtte, werkte Kil zelf jarenlang in de energieprestatiebranche als kwaliteitscoördinator bij een certificaathouder. 'Ik heb zelf energielabels opgesteld en maatwerkadviezen gemaakt. Later hield ik me bezig met kwaliteitsborging. Toen liep ik er regelmatig tegenaan dat rapporten van controles pas maanden later beschikbaar kwamen. Dat is precies de reden waarom wij dit anders wilden organiseren.'

Toezicht op het proces
VINK Certificering controleert niet of een isolatiemateriaal daadwerkelijk de prestaties levert die de fabrikant belooft. Daarvoor bestaan andere certificerings- en testinstanties. De organisatie richt zich uitsluitend op de kwaliteit van het proces rondom energielabels en energieadviezen. 'Wij controleren of adviseurs en certificaathouders werken volgens BRL 9500 en het ISSO-protocol. Daarin staat heel precies beschreven hoe een opname moet worden uitgevoerd en welk bewijs wel en niet gebruikt mag worden. Wij toetsen of de adviseur zich daaraan heeft gehouden.' Dat lijkt misschien administratief, maar is volgens Kil juist essentieel voor een betrouwbare beoordeling van de energieprestatie van een gebouw. Zeker in de bestaande bouw is dat geen eenvoudige opgave. 'Bij oudere gebouwen ontbreken bouwtekeningen of is niet altijd duidelijk welke isolatie ooit is aangebracht. Dan beschrijft het protocol stap voor stap hoe een adviseur moet vaststellen welke isolatie aanwezig is en hoe de warmteweerstand moet worden bepaald. Wij controleren vervolgens of dat zorgvuldig en volgens de richtlijnen is gebeurd.'

Meer ogen verkleinen de kans op fouten
De vraag hoe je zeker weet dat isolatie in de praktijk ook daadwerkelijk presteert, kent volgens Kil geen eenvoudig antwoord. Daarvoor zijn meerdere schakels in de bouwkolom verantwoordelijk. 'Het blijft uiteindelijk een kwestie van controleren. Hoe meer ogen naar hetzelfde proces kijken, hoe kleiner de kans op fouten. Bij goede gebouwen zie je dat architect, constructeur, installateur en uitvoerder al in de ontwerpfase afstemmen hoe alle onderdelen op elkaar aansluiten. Daarmee voorkom je veel uitvoeringsfouten. Wij zitten niet in dat deel van het proces, maar in de borging van de energieprestatie en de kwaliteit van het energielabel.' Dat kwaliteitsproces is volgens hem belangrijker dan ooit. Incidenten waarbij werd gefraudeerd met energielabels laten zien dat onafhankelijk toezicht noodzakelijk blijft. 'Wij werken met steekproeven en controleren of certificaathouders en de adviseurs die voor hen werken voldoen aan de beoordelingsrichtlijnen. Daarmee helpen we voorkomen dat energielabels worden afgegeven zonder dat de onderliggende opname op de juiste manier is uitgevoerd.'

Kwaliteit als gezamenlijke verantwoordelijkheid
De markt voor energielabels en energieadviezen ontwikkelt zich nog steeds. Sinds de invoering van de NTA 8800 in 2021 is het kwaliteitsstelsel voortdurend in beweging. Tegelijkertijd kiezen steeds meer bedrijven ervoor om hun kwaliteitsborging zelf te organiseren in plaats van zich aan te sluiten bij een koepelorganisatie. Volgens Kil groeit daardoor ook de behoefte aan certificerende instellingen die niet alleen de regels bewaken, maar bedrijven daadwerkelijk ondersteunen in een efficiënt kwaliteitsproces. 'Wij zitten tussen overheid en markt in. De overheid bepaalt de regels, wij toetsen of bedrijven daaraan voldoen. Op dit moment richten wij ons volledig op BRL 9500, maar we sluiten niet uit dat we in de toekomst ook andere certificeringen gaan aanbieden. Dat hangt af van de vraag uit de markt en van nieuwe ontwikkelingen in wet- en regelgeving.'

Hoewel VINK Certificering dus niet de kwaliteit van isolatiematerialen zelf beoordeelt, levert de organisatie volgens Kil wel een belangrijke bijdrage aan de betrouwbaarheid van de energieprestatie van gebouwen. 'Goede verduurzaming begint met een juiste beoordeling van de werkelijkheid. Alleen als de opname zorgvuldig wordt uitgevoerd en onafhankelijk wordt gecontroleerd, kun je vertrouwen op de uitkomsten.'