Niet hybride, maar all-electric ready is het antwoord

De energietransitie in de gebouwde omgeving speelt zich voor een groot deel af in de bestaande bouw. Daarover werd afgelopen jaar en wordt ongetwijfeld ook tijdens de komende editie van Vakbeurs Energie volop over van gedachten gewisseld. Martijn van Leerdam van Alklima heeft een heldere boodschap: wie wil verduurzamen, moet techniek, comfort en haalbaarheid zorgvuldig in balans brengen. Wat daarvoor nodig is? Anticiperen op het uiteindelijke doel, aan tussenoplossingen heeft hij een broertje dood.

Natuurkunde als uitgangspunt
Of het nu om nieuwbouw of renovatie gaat, de basis blijft volgens Van Leerdam altijd natuurkunde. ‘Een warmtepomp presteert het best bij lage watertemperaturen. Dat is geen mening, maar een gegeven.’ In nieuwbouw is dat relatief eenvoudig te realiseren. Installaties en afgiftesystemen worden vanaf de ontwerpfase afgestemd op lage temperaturen. Dat zorgt voor een optimaal rendement. Tegelijkertijd blijft tapwater altijd een uitzondering op de regel. ‘Dat moet om comfort- en veiligheidsredenen op een hogere temperatuur worden gehouden. Dat kan een warmtepomp prima aan, de nieuwste generatie warmtepompen op basis van propaan (R290) kan zelfs temperaturen boven de 70, maar het gaat uiteraard wel ten koste van rendement.’

Renovatie vraagt om maatwerk
In bestaande bouw is een optimale prestatie van een warmtepomp geen abc. Daar is het uitgangspunt immers niet een leeg canvas, maar een bestaande situatie met vaak onbekende factoren. ‘Je weet niet altijd welk afgiftesysteem je tegenkomt. Heb je vloerverwarming, dan is de stap naar een lucht-waterwarmtepomp relatief eenvoudig. Radiatoren daarentegen vragen meestal om hogere temperaturen en dat is minder gunstig.’ Een praktische aanpak die Alklima promoot, is testen in de bestaande situatie. ‘Zet de cv-ketel eens op 50 graden en kijk of het in de winter comfortabel in huis blijft. Dat kost niets en geeft direct inzicht. Blijkt de woning de hele winter lang bij die temperatuur comfortabel, dan is de stap naar een warmtepomp goed uitvoervaar. Zo niet, dan is aanvullende actie nodig. Denk aan betere isolatie of het vervangen van radiatoren. Je moet vaak in stappen toewerken naar een situatie die geschikt is voor lage temperaturen.’

Hybride of all-electric?
Een belangrijk vraagstuk in renovatie is de keuze tussen hybride en all-electric. Van Leerdam ziet maar één echte oplossing. ‘Wij adviseren om direct te kiezen voor een all-electric ready warmtepomp. Daarmee kun je starten in een hybride opstelling, maar werk je wel toe naar volledig gasloos.’ Volgens hem voorkomt dit dat installaties op termijn wéér moeten worden vervangen. ‘Een hybride warmtepomp ondersteunt de cv-ketel, maar is vaak niet geschikt om later volledig over te stappen. Met een all-electric ready oplossing maak je een toekomstbestendige keuze.’ Deze visie wordt ondersteund door een rapport van TNO wat onlangs is gepubliceerd en hier te lezen https://www.tno.nl/nl/newsroom/2026/03/combinatie-isoleren-warmtepomp/

Dimensionering en geluid
Naast de systeemkeuze spelen praktische aspecten een grote rol. Dimensionering is daarbij cruciaal. ‘Een warmtepomp moet goed afgestemd zijn op de woning en het gebruik. Te klein betekent comfortproblemen, te groot gaat ten koste van efficiëntie.’ Ook geluid is een belangrijk aandachtspunt, zeker in dichtbebouwde gebieden. ‘De positie van de buitenunit is hierbij essentieel. Daar zijn Nederlandse richtlijnen voor welke gevolgd moeten worden. Voor mensen die daar meer over willen weten hebben we een whitepaper over geluidseisen geschreven. Deze is voor iedereen beschikbaar.’

Netcapaciteit en slim gebruik van energie
Een groeiend aandachtspunt is de belasting van het elektriciteitsnet. Waar een cv-ketel gas gebruikt, vraagt een warmtepomp elektriciteit en juist daar ontstaan knelpunten. ‘Het net zit vol, maar dan vooral tijdens piekmomenten. Vergelijkbaar met files op de snelweg.’ Volgens Van Leerdam ligt de oplossing deels in slimmer gebruik. ‘Je kunt warmtepompen inzetten om pieken te vermijden. Bijvoorbeeld door overdag, wanneer er veel zonne-energie beschikbaar is, warmte op te slaan in een boiler voor douchewater.’ Dat biedt ook kansen richting de toekomst. ‘Als de salderingsregeling verder wordt afgebouwd, wordt het steeds interessanter om eigen opgewekte energie direct te benutten. Dat kan al met relatief eenvoudige oplossingen, zoals een timer.’

Kennisdeling als sleutel
Na 25 jaar in het vak ziet Van Leerdam dat de behoefte aan kennisdeling groot blijft. ‘Renovatieprojecten zijn complexer dan nieuwbouw. Daarom proberen we zoveel mogelijk praktijkkennis te delen met de markt. Dat doen we elk jaar op Vakbeurs Energie. Hier komen alle belanghebbenden samen. Voor ons reden om ook dit jaar weer onze installatieoplossingen voor nieuwbouw én renovatie te tonen. Samen maken we het concreet en haalbaar.’ Zijn conclusie is duidelijk: de techniek is er, maar de toepassing vraagt om inzicht en ervaring. ‘Elke woning is anders. Het gaat erom dat je de juiste stappen zet, in de juiste volgorde.’

Ontmoet Alklima tijdens Vakbeurs Energie op stand 3.A018