Praktische isolatieoplossingen voor renovatie

Na-isolatie is voor bestaande bouw de meest logische eerste stap richting verduurzaming. Toch bestaat er volgens René Bockmeulen van VENIN geen standaardoplossing. De juiste keuze hangt af van het type woning, de bestaande constructie, de staat van de huidige isolatie én niet onbelangrijk: de wensen van de gebruiker. Parallel aan de behoefte aan na-isolatie groeit het aanbod aan biobased isolatiematerialen. VENIN ziet daarin veel kansen, mits de kwaliteit en prestaties van deze producten goed zijn aangetoond.

Na-isolatie vraagt om een woninggerichte aanpak
VENIN is de branchevereniging van erkende isolatiebedrijven, leveranciers en certificerende instellingen die actief zijn in de na-isolatiesector. De aangesloten bedrijven zijn gespecialiseerd in het isoleren van bestaande woningen en utiliteitsgebouwen, met oplossingen voor daken, spouwmuren en kruipruimten. De vereniging zet zich in voor kwaliteitsborging, kennisdeling, goede wet- en regelgeving en een eerlijk speelveld voor de sector.

Volgens Bockmeulen begint een goed isolatieadvies altijd met het beoordelen van de bestaande situatie. 'Er is geen one size fits all-oplossing. Je moet per woning bekijken welk materiaal het meest geschikt is. Dat hangt af van de constructie, de leeftijd van de woning en natuurlijk ook van de wensen van de bewoners. Sommige mensen willen vooral besparen op hun energierekening, terwijl anderen juist meer waarde hechten aan geluidsisolatie omdat ze bijvoorbeeld langs een spoorlijn wonen. Ook dat nemen onze bedrijven mee in het advies.' Daarom pleit VENIN er ook voor om bewoners niet te overladen met allerlei materiaalcombinaties. 'We moeten het niet onnodig complex maken. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor biobased of traditionele materialen. Daarnaast hebben sommige producten specifieke eigenschappen, zoals extra geluidsisolatie of een andere manier van warmte vasthouden of reflecteren. Uiteindelijk gaat het erom dat je een oplossing kiest die past bij de woning én bij de bewoner.'

Voor dak, gevel en vloer gelden verschillende oplossingen
De keuze voor een isolatiemateriaal verschilt per bouwdeel. 'In een vochtige kruipruimte kunnen EPS-parels een heel geschikte oplossing zijn. Bij spouwmuren hangt de keuze weer af van de leeftijd van de woning en van wat er al aanwezig is. Is de spouw volledig leeg, dan kun je kiezen voor verlijmde EPS-parels of een wolproduct. Zit er al oud isolatiemateriaal in de spouw, dan kun je soms volstaan met bijvullen, bijvoorbeeld met een mineraal schuim. Een andere mogelijkheid is om de bestaande isolatie eerst volledig te verwijderen en daarna opnieuw te vullen met modern materiaal.’ Bockmeulen: ‘Alle materialen hebben uiteindelijk een levensduur. Een dak gaat gemiddeld veertig tot vijftig jaar mee en ook isolatiemateriaal kent een einde levensduur. Net als onderhoud aan daken, is ook onderhoud aan de isolatiemaatregelen nodig. Tegelijkertijd worden isolatiematerialen steeds beter, waardoor ook de prestaties en levensduur blijven toenemen.'

Biobased isolatie wordt steeds breder toepasbaar
Waar biobased isolatie enkele jaren geleden nog vooral een niche was, zijn er inmiddels voor vrijwel alle toepassingen geschikte alternatieven beschikbaar. 'Voor houtskeletbouw zie je bijvoorbeeld steeds vaker houtvezel en grasvezel. Ook EPS-parels kennen inmiddels biobased varianten op basis van melkzuur. Voor ieder toepassingsgebied zijn er steeds meer producten beschikbaar.'

Volgens Bockmeulen is het belangrijk dat innovatie nooit ten koste gaat van kwaliteit. 'Wij vinden het belangrijk dat producten goed getest en gecertificeerd zijn voordat ze breed worden toegepast. Wat doen ze op de lange termijn? Zijn de prestaties bewezen? Zijn ze erkend door Insula en/of SKG? Als dat goed geregeld is, staan wij volledig achter biobased oplossingen. Die producten zijn er inmiddels ook.'

'Biobased producten zijn wel vaak nog wat kostbaarder, omdat de productie meer tijd kost en de grondstoffen kostbaarder zijn. Voor producten die voor een bepaald percentage biobased zijn, bestaat extra subsidie, maar die compenseert de hogere aanschafprijs meestal niet volledig. De keuze voor biobased is daarom vaak een bewuste keuze van bewoners die duurzaamheid extra belangrijk vinden.'

Kwaliteit betekent ook aandacht voor ventilatie
Goede isolatie staat volgens VENIN nooit los van een gezond binnenklimaat. Daarom besteden aangesloten bedrijven veel aandacht aan ventilatie. 'Het begint een beetje een dooddoener te worden, maar Isoleren betekent óok ventileren. Bij spouwmuurisolatie kijken we bijvoorbeeld altijd of de kruipruimte voldoende geventileerd blijft. Onze leden weten hoe ventilatie werkt en certificerende instellingen voeren bovendien steekproeven uit om de kwaliteit van het werk te controleren.' Maar toch: 'Een half uur per dag een raam openzetten blijft gewoon verstandig. Dat heeft nauwelijks invloed op de energiebesparing, maar wel een groot positief effect op het binnenklimaat.'

Duidelijke regelingen helpen bewoners verder
Naast techniek vraagt volgens VENIN ook de organisatie van de energietransitie om verbetering. De branchevereniging pleit daarom voor een eenvoudiger subsidie- en financieringssysteem. 'Het Nationaal Isolatieprogramma is een goede stap, maar inmiddels heeft vrijwel iedere gemeente zijn eigen subsidieregeling. Daardoor wordt het voor bewoners én voor onze leden onnodig ingewikkeld. Wij zouden graag één landelijk loket zien voor subsidies en financiering. Dat maakt het veel makkelijker om bewoners goed te begeleiden en echt te ontzorgen.'

Daarnaast werkt VENIN samen met het ministerie aan een positieve campagne over woningverduurzaming. 'We willen laten zien dat verduurzamen loont. Isoleren is vrijwel altijd de eerste stap. Je verlaagt de energierekening, verhoogt het comfort en maakt woningen minder afhankelijk van aardgas en de geopolitieke ontwikkelingen die de energieprijzen beïnvloeden. Dat is een boodschap die we met elkaar veel vaker mogen uitdragen.'