Wanneer verdient een batterij zich écht terug?

De verschillen in batterijtechnologie worden steeds kleiner. De batterij is daardoor steeds minder een onderscheidende factor. De echte meerwaarde voor de gebruiker zit in de software die bepaalt wanneer energie wordt opgeslagen, gebruikt of teruggeleverd. Volgens Guido de Jong van Big Ass Battery verschuift de markt daarom snel van focus op hardware naar focus op slim energiemanagement. ‘Een batterij is inmiddels een gestandaardiseerd product. De innovaties zitten nu in de software.’

Big Ass Battery produceerde jarenlang zelf batterijen, maar stopte daarmee toen de Europese productiekosten te hoog werden om nog concurrerend te zijn. Het bedrijf richt zich nu op energiemanagementsystemen (EMS), gecombineerd met de in- en verkoop van batterijen. Dat EMS vormt volgens De Jong het hart van de installatie. 'Ons systeem leert zelfstandig hoe een locatie in zijn geheel functioneert. Of je er nu zonnepanelen, laadpalen, een warmtepomp of een batterij aan koppelt, het maakt van iedere asset een profiel. Daarnaast ziet het EMS wanneer de zon opkomt, leert het wanneer het bedrijf veel stroom gebruikt en neemt op basis daarvan automatisch beslissingen. Daar hoeft vooraf vrijwel niets voor geprogrammeerd te worden. Dat zelflerende karakter roept soms vragen op. Niet iedere ondernemer voelt zich direct comfortabel bij een systeem dat op basis van machine learning beslissingen neemt. 'Voor mensen met ervaring met AI is dat heel logisch. Maar we werken ook veel voor ondernemers die gewend zijn in bepaalde omstandigheden zelf een dieselmotor uit elkaar te halen. Dan voelt het gebrek aan directe controle soms spannend. Het is aan ons om uit te leggen hoe het systeem werkt en welke instellingen de gebruiker zelf gewoon kan beheren.'

Geen standaard businesscase
Wie vraagt wanneer een batterij zich terugverdient, krijgt volgens De Jong daarom nooit een standaard antwoord. De businesscase hangt volledig af van het probleem dat moet worden opgelost. 'Wij verkopen geen batterij, maar een oplossing. De terugverdientijd is afhankelijk van de situatie van de klant.' Netcongestie is daarbij een van de belangrijkste aanleidingen. Hij noemt een restaurant dat niet kon openen omdat de netaansluiting onvoldoende capaciteit bood. 'Daar was een batterij de oplossing. Dan gaat het niet alleen over de investering, maar over het feit dat een bedrijf überhaupt kan draaien. Zo'n businesscase ziet er heel anders uit dan wanneer iemand alleen wil handelen op de energiemarkt.'

Hij benadrukt dat een batterij lang niet altijd de eerste oplossing hoeft te zijn. Door alle installaties slim op elkaar af te stemmen, kan soms met een kleinere batterij worden volstaan of zelfs helemaal zonder. 'Als je een warmtepomp op de juiste momenten minder stroom laat gebruiken of laadpalen slim aanstuurt, haal je veel meer uit de bestaande aansluiting. Soms blijkt een batterij dan veel kleiner te kunnen zijn of zelfs niet nodig.'

Handelen alleen als extra
Hoewel batterijen kunnen worden ingezet voor handel op de onbalans- en energiemarkten, waarschuwt De Jong nadrukkelijk voor een businesscase die uitsluitend daarop is gebaseerd. 'Een paar jaar geleden verdienden sommige boeren met een grote netaansluiting met hun batterijen nog enorme bedragen op de energiemarkt. Dat is inmiddels sterk veranderd. Er zijn situaties geweest waarin de opbrengst terugliep van ongeveer zeven ton naar nog maar dertigduizend euro per jaar. Dat laat zien hoe grillig die markt is.' Zijn advies is daarom helder. 'Gebruik een batterij in de eerste plaats achter de meter. Optimaliseer je eigen opwek en verbruik. Alles wat je daarna nog kunt verdienen met handelen is mooi meegenomen, maar moet nooit de reden zijn om de investering te doen.'

Drie veelvoorkomende toepassingen
In de praktijk ziet Big Ass Battery drie belangrijke redenen voor bedrijven om in batterijopslag te investeren. De eerste is het oplossen van netcongestie, zodat bedrijven kunnen uitbreiden zonder een zwaardere netaansluiting. De tweede is verduurzaming. Vooral in de bouw, infra en transport groeit de behoefte aan tijdelijke laadvoorzieningen voor elektrisch materieel. ‘Graafmachines en loaders moeten op de bouwlocatie worden geladen, terwijl daar vaak geen netaansluiting beschikbaar is. Dan brengen we de energie met batterijen naar het werk. Het gebruik van batterijen op laadpleinen bij transportbedrijven is inmiddels business as usual.’ De derde toepassing is noodstroomvoorziening. ‘Steeds meer bedrijven krijgen te maken met stroomuitval. Een stilgevallen productie kost veel geld. Dan is een batterij eigenlijk een verzekering. Dankzij de off-grid-functionaliteit kun je gewoon blijven doordraaien.’

Markt wordt volwassener
Volgens De Jong is de kennis over batterijopslag de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dat merkt hij ook tijdens Vakbeurs Energie. 'Vijf jaar geleden moesten we vooral uitleggen wat een batterij eigenlijk deed. Nu komen bezoekers met heel gerichte vragen. Veel bedrijven hebben inmiddels iemand in dienst die zich met energiemanagement bezighoudt. Nederland loopt daarin echt voor op veel omringende landen.' Voor Big Ass Battery is de beurs daarom vooral een plek om zichtbaar te zijn en met potentiële klanten in gesprek te gaan. 'We gebruiken de beurs vooral voor exposure. We willen opvallen en laten zien dat wij energiemanagement anders aanpakken. Uiteindelijk verwachten wij dat software steeds belangrijker wordt. De batterij is de hardware, maar de echte toegevoegde waarde zit in de intelligentie die alles met elkaar laat samenwerken.'

Tijdens Vakbeurs Energie is Big Ass Battery te vinden op stand 6.A045.